این ویژه‌نامه که تحت حمایت و با تلاش علمی انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصر* تدوین شده است، با گردآوری مجموعه‌ای از مقالات تراز اول، تلاقیِ پیچیده دین، سیاست و تحولات اجتماعی را در یک سده اخیر به تصویر می‌کشد.
از مهم‌ترین محورهای این ویژه‌نامه، بررسی تطبیقی سیاست‌های سکولاریزاسیون است؛ جایی که پژوهشگران به مقایسه اقدامات رضاخان در ایران و آتاتورک در ترکیه در حوزه دین پرداخته‌اند. همچنین، این شماره با تحلیل رویکرد جریان‌های روشنفکری دینی در دهه‌های 13۴۰ و 13۵۰م و با تکیه بر مطالعات موردی پیرامون اندیشه‌های دکتر علی شریعتی، به بازخوانیِ فضای فکریِ آن دوران می‌پردازد.
در این شماره، رویدادهای سرنوشت‌ساز تاریخی نیز با دقت بازخوانی شده‌اند؛ از بازنمایی واقعه ۱۵ خرداد و واکنش‌های حوزه‌های علمیه ایران و عراق تا تحلیل نقش کارکردهای مسجد در جریان انقلاب اسلامی. علاوه بر این، مقالاتی در زمینه سیاست‌های پهلوی اول در تقابل با روحانیت و بررسی تحولات مذهبی در خراسان، از دیگر مباحث مهم این ویژه‌نامه است.
ویژه‌نامه صدمین سالگرد حوزه علمیه قم در فصلنامه «تاریخ معاصر ایران»، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ معاصر، اسلام‌شناسان و علاقه‌مندان به تحولات سیاسی ـ اجتماعی ایران محسوب می‌شود که با نگاهی دقیق به ظرفیت‌های گفتمانی و تاریخی، به بازخوانی مسیر یک قرن فعالیت مذهبی در ایران می‌پردازد.
نوشتن نظر جدید
کپیرایت © 2026 موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران